Vahid

( Tek ve eşsiz. Zatında, sıfatlarında, işlerinde, isimlerinde, hükümlerinde, asla ortağı veya benzeri dengi bulunmayan )

Cenab-ı Hak buyuruyor:
"De ki: O, Allah birdir." (1)
"Yemin ederim ki, ilahınız birdir." (2)
"O ancak bir tek Allah'tır." (3)
"Tek ve kahhar olan Allah'tan başka bir tanrı yoktur." (4)
"İlahınız bir tek Allah'tır. O'ndan başka ilah yoktur." (5)

Allah'ın, zatında, sıfatlarında ve fiillerinde bölünmesi ve sayısının artması söz konusu olmayan ve bir ve tek olduğunu ifade eden ismidir.

Ezelde yalnız Allah vardı. Başka hiçbir şey yoktu. Hz. Peygamber bir hadislerinde bu anlama şöyle işaret etmiştir. Sadece Allah vardı O’nun la birlikte hiçbir şey yoktu". Bütün celal ve kemal sıfatları sadece Allah'ta bulunmaktadır. Bu yönüyle O, bir ve tektir. Bütün varlıkları idare eden ve işleri yürüten yalnız o’dur. Bir şeyi yaratmak ve yapmak için herhangi bir maddeye, süreye, alete ve hazırlığa ihtiyacı yoktur. (7)

Helali, haramı yasalaştırmak; sevabı ve günahı belirlemek gibi, kullarını ödüllendirmek veya sadece cezalandırmakta O'na mahsustur. Bütün bu hususlarda Allah yerine başkalarını koymak veya Allah'a benzeterek yetkili saymak şirktir; affı olmayan en ağır suçtur.

Ey insanlar! Hepinizin ibadet ve kulluğuna layık ve buna hakkı olan gerçek ilahınız, bir tek ilahtır. "Vahid" sıfatı ile nitelendirilmiş bir ilahtır ki, ilahlıkta tektir. Hem sizden başkalarının da diğer bir ilahı var sanmayınız. O'ndan başka hak olan hiçbir ilah yoktur. O'ndan başka ilah tutulanların hiç biri ilahlığa layık değildir. Hepsi boş, hepsi batıldır. O'ndan daha üstün veya O'na denk bir ilah düşünülmesi imkansız olduğu gibi, O'ndan daha aşağı seviyede olmak şartıyla de O'nun ilahlığına ortak olabilecek mabudlar, tanrılar yoktur. ilahlığa ortak olmak mümkün değildir. Gerçek ilah ancak o tek olan Allah'tır. O'nun bütün yaratıklara başlangıç olan birçok isimleri ve sıfatları varsa da, yine zatından hakkıyla bahsetmek mümkün değildir. Hakk'ın gerçek mahiyeti, her türlü bileşimden uzaktır. O tek olan Ferd'i vasıflandırmak imkansızdır. çünkü vasıf, vasıflanan ile sıfat arasında az çok bir başkalık gerektirir. Başkalık olunca da ferdîlik kalmaz. Bir de herhangi b r şeyden haber vermek, kendisinden haber verilen bir şey ile haber verme şekli ister. Bu ise ferdî-liğe aykırıdır. Bunun için türetilen isimlerin hepsi de Hakk'ın gerçek mahiyetinin, birliğinin aslına ermekten uzaktır. O'nun zatına en son "O" denebilir. (6)

Allah'ın büyüklüğünü kavrayamayan insanlar yüzyıllardır O'na denk güçler bulmaya çalışmışlar, O'nu göremedikleri için gözlerinde yücelttikleri şeylere tapmışlardır. Kimisi çok parlak ve güçlü gördüğü için güneşi daha üstün tutmuş ve ona tapmış, kimisi de yıldızların önünde eğilmiştir. Hatta bazıları akılsızlığın boyutlarını o kadar genişletmiştir ki tüm acizliklerine rağmen, kendilerinin de çok güçlü olduğunu söyleme cesaretini göstermişlerdir. Allah'a denk ilahlar bulmaya çalışmak yalnızca geçmişte yaşayan insanlara mahsus bir akılsızlık değildir. Günümüzde de pek çok insan Allah'a ortak koşarak, O'nun eşinin ve benzerinin olamayacağını inkar eder. Bu inkarcılar belki görünürde güneş, yıldızlar vs. gibi birer put edinmemişlerdir; ama onlar da kendileri gibi aciz olan diğer insanlara veya değer verdikleri metalara (zenginlik, güzellik, güç vs.) taparlar. örneğin, tüm yaşamlarını zenginlik, mal-mülk edinmek uğruna harcar ve bu arada Rablerini razı edip etmediklerini hiç düşünmezler. Allah'ı insanlarla, diğer varlıklarla veya metalarla eş tutarlar ki bu da apaçık bir şirktir. Allah yaratandır. Kimse güneşi batıdan getiremez, kimse uzayda inanılmaz hızla genişleyen kainatı durduramaz, kimse göğü ve yeri tutamaz ve kimse yoktan bir insan yaratamaz. Bunları ancak kainatta tek olan ve eşi olmayan Allah yapabilir. Yaratanla yaratılan ise asla eşit değildir.

Kulun ilahı, her halde ve her vakitte ona gerek olandır. O, gerçek olup O'nun dışında kalan bütün ilahlar batıldır. Kul nerede olursa olsun, Allah, sıkıntı anında ve ihtiyaç duyduğunda hep onunla birliktedir. Yok olup giden ilahlar hiçbir zaman işe yaramaz. (7)

Kaynaklar:
1) ihlas, 1
2) Saffat, 4
3) Enam, 19
4) Sad, 65
5) Bakara, 163
6) Elmalı Tefsiri, Bakara Suresi, 163
7) Esma-ül Hüsna, Karınca Yayınları, Nisan 2004

Geri Dön